Riyâzü's-Sâlihîn, İslam âlimi İmam Nevevî tarafından 13. yüzyılda derlenen ve "salihlerin (iyi kulların, doğru insanların) bahçesi" anlamına gelen, Müslümanların günlük yaşamlarına rehberlik etmesi amacıyla hazırlanmış dünyaca ünlü ve güvenilir bir hadis kitabıdır. Ebû İshâk Sa'd b. Vakkâs (ra) anlatıyor: geldi. Malımın üçte ikisini sadaka olarak dağıtayım mı, dedim. –Yâ Resûlallah, malımın üçte birini vasiyet edeyim mi, dedim. İslam dünyasında o kadar çok şey değişirdi ki. ** Ebû Bekre Nufey' b. Hâris es-Sekafî (ra) anlatıyor: cehennemdedir, buyurdu. –O da arkadaşını öldürmek istiyordu da ondan, buyurdu. Oysa bugün bakıyoruz dünyanın en fakir ülkeleri İslam ülkeleri. En zengin coğrafyası ve madeni olan ülkeleri yine İslam ülkeleri. Birbirleriyle savaşan kardeşin kardeşi öldürdüğü ülkeler de İslam ülkeleri. "Biz inandıklarımızı değer verdiklerimizi ciddiye almıyoruz." Demek.

"Bayram öncesi canlandırayım" dedim ve şöyle bir şey paylaştım; İLK böyle düşünmeye başlarsak sonra karşımıza çıkan bütün soruları doğru cevaplandırabiliriz; "Eğer bir Yaratıcı varsa, her şeyi bilmesi gerekir; çünkü yaratmak bunu gerektirir. O hâlde önce bir Yaratıcı var mı yok mu, buna karar vermeliyiz. "Yaratıcı tabi ki var ona ne şüphe" dersek, ilk soruyu cevaplandırmamış ve sorudan kaçmış oluruz. "Acaba var mı yok mu" "Eğer bir Yaratıcı varsa, her şeyi bilmesi gerekir; çünkü yaratmak bunu gerektirir. O hâlde önce bir Yaratıcı var mı yok mu, buna karar vermeliyiz. "Yaratıcı tabi ki var ona ne şüphe" dersek, ilk soruyu cevaplandırmamış ve sorudan kaçmış oluruz. "Acaba var mı yok mu" dersek doğru yoldayızdır ve ikinci soruya geçmiş oluruz. Grupta kısa bir okuma arasından sonra cevaplar şöyle akmaya başladı. Ümmühan: Bayram önü kafaları karıştırmayalım. İsmail'in abisi: Kafaları karıştırmak lazım. Var dersen ayrı yok dersen ayrı soru geliyor. Gülcan: Kainat kendi kendine yaratılmış olamaz. Bir güç var. Yok desek o zaman kaos ve boşluk... Ama onun varlığı boşluğa yer bırakmıyor. İsmail'in abisi: Hakiki imanı elde etmenin yolu kafaları karıştırmak, öbürü yat kalk, yat kalk, sonra Allah'ım affet. Gülcan: Biz biraz da teslimiyetle sorgulama gereği duymuyoruz Ve İsmail devreye giriyor: Sonuç; kurban kesiyor muyuz:) İsmail'in abisi: İsmail'in derdi başka. Allah "kurban kes" diyor ayette, "et dağıt" demiyor. Gülcan: Dağıtmayı da biz düşüneceğiz bir zahmet. İsmail'in abisi: Bu arada endişelenme İsmail, seni kesmicez, danaya girdik biz! İsmail: Keşke İsmail olabilsek abi:) İsmail'in abisi: Sen İsmail'sin biliyorum ben. Bizim İsmail, "İsmail" olmanın kolay olmadığını biliyor. Birçok İsmail bilmiyor. "Rüyamda seni kurban ettiğimi gördüm" diyen İbrahim peygambere, "Babacığım sana emredileni yap" diyen İsmail olmak kolay değil tabi ki. * Bizim İsmail kurbanda ne yapıyor bilmiyorum ama bugünün İsmaillerinin öncelikleri farklı. Bir kısmı kurban kesmekten çok yurtdışına bağış yapmayı tercih ediyor. * 2026 yılında yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 550 bin küçükbaş olmak üzere toplam 3 milyon 300 bin kurbanlık hayvanın kesileceği tahmin ediliyor. 3 milyon 300 kafa, 3 milyon 300 deri, 3 milyon 300 bağırsak, 3 milyon 300 işkembe 3 milyon 300'ü 4 ile çarp ayak, iki ile çarp boynuz heba oluyor. Not; 27 Mayıs 1960 yılında yapılan askeri darbe ile idam edilen Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve tutuklu olduğu odanın penceresinden aşağı atılarak şehit edilen İçişleri Bakanı Namık Gedik de İsmail'di.

Kumar bağımlılarının yüzde 34,3'ü 18 yaşından önce, yüzde 71'i ise 15-24 yaş aralığında kumara başlıyor. ** Dünyada ekonomik sektöre dönüşen yasa dışı sanal bahis ve kumar pazarının büyüklüğü Türkiye'de yıllık 100 milyar TL ile 50 milyar dolar (yaklaşık 1.6 trilyon TL) arasında olduğu söyleniyor. Suç gelirleri genellikle kripto paralar, ön ödemeli dijital kartlar veya "kiralık banka hesapları" üzerinden aklanıyor. ** Yasa dışı bahis (kaçak veya illegal bahis), yani kumar devlet tarafından yetkilendirilmemiş, yasal lisansı veya izni bulunmayan platformlar üzerinden spor müsabakaları ya da şans oyunları üzerine oynatılan veya oynanan hukuka aykırı bahis yani kumar türü. Yani devletin yasakladığı ve üzerine gittiği kumar türü yasa dışı olanı. Bunların dışındaki tüm siteler ve organizasyonlar yasa dışı kabul ediliyor. Spor Toto da kumar ama serbest çünkü vergiye tabi. Milli Piyango da kumar ama serbest o da vergiye tabi. Yasa dışı bahisten elde edilen kazançlara "suç geliri" olarak el konuluyor.

Çerçeve içinde hediye edilen banknot, koleksiyoncular arasında "Bozkurtlu 5 lira" olarak bilinen nadir paralardan biriymiş. Paranın alt kısmında yer alan "Thomas De La Rue Company Limited Londres" ibaresi ile bozkurtlu 5 liralık kağıt banknotun o dönemde İngiltere'de bastırıldığını öğreniyoruz. 1926-1927 yıllarında basılan ilk emisyon kağıt paraların (5 ve 10 liralık) üzerinde ve 1922'den itibaren piyasaya sürülen çeşitli posta pullarında Bozkurt görseli yer aldı. ** Cumhuriyetin ilk kağıt paralarından olan ve üzerinde "Ay-yıldız üzerinde Bozkurt" motifi bulunan 1927 basımı 5 Lira, o dönemin standartlarında oldukça yüksek bir alım gücüne sahipti. Bu parayla yaklaşık 60-65 kilo ekmek veya 10-15 kilo et gibi temel gıda maddeleri alınabilmekteydi. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki fiyatlara göre 5 Liranın alım gücü şu şekildeydi: Ekmek: Tanesi 8-10 kuruştan yaklaşık 60 adet somun ekmek. Et: Kilosu 30-50 kuruş civarında olan koyun veya dana etinden 10 ile 15 kilo arası.

Yürümek, farklı düşünebilme potansiyelini oturmaya kıyasla ortalama yüzde 60 oranında artırıyormuş. Fitness, İngilizce kökenli bir terim olup sözlük anlamıyla "fiziksel uygunluk", "formda olma" veya "zindelik" demek. Şehirlerde neredeyse her mahallede Fitness salonu açılmış ve müşterileri 15-30 yaş arası gençler. Ama sen yine de bedava olanı değil paralı olanı tercih ediyorsun. * İstiklal Marşı şairimiz Mehmet Akif Ersoy yürümeyi çok seven, "yataktan kalkıp tekrar yatıncaya dek" yürümek isteyen, yürüme tutkusuyla tanınan bir şair. İstanbul'un semtlerinde, özellikle Boğaziçi'nde ve sakin yerlerde saatlerce yürüdüğü bilinir. Aristoteles, yürüyerek ders anlatan, Atina"daki okulunda öğrencileriyle revaklarda (peripatos) dolaşan "Gezginci" filozof. Sokrates, Atina sokaklarında, pazar yerlerinde (agora) insanlarla yürüyerek tartışan ve düşünceyi sokak seviyesine indiren bilge. Nietzsche de yürümeyi sevenlerden. "Sadece yürüyerek kazanılan düşünceler değerlidir" diyen, dağlarda saatlerce yürüyerek felsefe yapan bir yürüyüşçü. Meşhur içecek Kant'ın isim babası Alman filozof Immanuel Kant da düzenli yürüyüş yapanlardan. Yaşadığı Königsberg'de her gün aynı saatte yaptığı disiplinli ve yavaş yürüyüşleriyle ünlü, yürüyüşü sağlığı ve düşüncesi için bir rutin haline getiren filozof. Her gün çalışırken içtiği sıcak şekerli su kant ismiyle bugün hala kahvehanelerde içilir. O kadar düzenli bir filozof ki, her gün yürüyüş için aynı saatte evden çıkar aynı saate çarşıdan geçermiş. O geçerken herkes saatinin düzgün işleyip işlemediğini kontrol edermiş. Yani saat yanılır filozofumuz yanılmaz algısı oluşmuş halkta. Jean-Jacques Rousseau, "Yalnız Gezerin Düşleri" kitabında yürürken hissettiği özgürlüğü ve doğayla bütünleşmeyi anlatan düşünür. Søren Kierkegaard, yürüyüşü zihni boşaltmak ve yaratıcılığı tetiklemek için bir zorunluluk olarak gören, Kopenhag sokaklarında ilham arayan varoluşçu filozof. Batılı yazar ve şairler arasında yürüyüş tutkunlarından biri Henry David Thoreau. Yürümek" adlı denemesinde yürümeyi "kutsal bir hac yürüyüşü" olarak tanımlayan, doğada yürüyerek yaban hayatın derinliğini keşfeden yazar. Arthur Rimbaud, şiirlerinde ve hayatında dur durak bilmeyen, yürüyerek dünyayı ve kendini deneyimleyen "lanetli şair". Bu isimler için yürümek; kaygıdan arınma, yaratıcı fikirlerin doğuşu ve yeryüzüne ayak basarak "burada olma" hissini güçlendiren bir deneyim.

RTÜK Başkanı Mehmet Daniş de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Anayasanın 41. Maddesini hatırlattı ve "Anne, baba ve çocuk. Ailenin kurucu unsurları dışındaki her türlü konumlandırma, hayatın olağan akışına aykırı bir anlatıdır." Dedi. ** Bosch Türkiye'nin 10 Mayıs Anneler Günü öncesi hazırladığı reklam filminde, annelik ve çocuk kavramlarını, anayasaya ve bu toplumun inancına ve kültürel değerlerine aykırı biçimde genişleterek, evcil hayvan sahipliği üzerinden anlatması. Tartışmalar büyüyünce Bosch Türkiye Anneler Günü için hazırladığı "Tam bi' anne hikayesi" başlıklı reklam filmini yayından kaldırdı. Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, sosyal medya hesabından, "Annelik, reklam diline indirgenerek değersizleştirilecek bir kavram değildir" dedi. ** ** Şundan; Medyada yayınlanan haberlerden öğrendiğimize göre Bosch'un yeni fırınlarını tanıttığı Eylül 2024 tarihli reklam filmi, bu ayrımı gözler önüne seriyor. Aynı tarihlerde Türkiye'de paylaşılan reklamda ise, bu kez "köpek annesi" bir kadın Bosch marka fırınında yemek hazırlıyor, bir yandan köpeğiyle ilgileniyor. İki reklamda da aynı müzik ve aynı alt yazılar kullanılmasına karşın, Batı'da bir ebeveyn, Türkiye'de ise bir "köpek annesi" resmediliyor. Bosch'un Kasım 2023'te yayınladığı bulaşık makinesi reklamı da benzer bir tonda işlenmiş.

350 Türkiye, Değişim Elçileri çözüm olarak, " Ya kömür, doğalgaz ve petrol gibi fosil yakıtların neden olduğu bu fiyat şoklarına mahkûm kalmaya devam edeceğiz ya da güneşimizle, rüzgârımızla kendi enerji bağımsızlığımızı inşa edeceğiz." Diyorlar. ** İklim değişikliğiyle mücadele alanında çalışan 350.org'un güncel verilerine göre, İran savaşının ilk 60 gününde yaşanan petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki ani artış, Türkiye'ye de fazladan 3 milyar dolarlık (2,96 milyar dolar – 3,12 milyar dolar) bir ekonomik yük getirmiş. ** "Cebimiz Yanıyor: Fosil Yakıtlar Haneleri ve Ekonomileri Nasıl Tüketiyor?" adlı rapora göre küresel olarak hanelerin fosil yakıt maliyetleri sebebiyle her yıl fazladan 12 trilyon dolar yüklendiğini gösteriyor. Yakıt fiyatları her fırladığında, hükümetler halka bunun "kimsenin elinde olmayan küresel bir şok" olduğunu söyler. Bu sadece "kötü şans" değil; sistemin tam da bu şekilde işlemek, bu statükoyu korumak ve bu süreçte bir avuç şirketi olağanüstü zengin etmek üzere tasarlanmış olmasının bir sonucudur. Sıradan insanlar, fosil yakıtların bedelini aslında üç kez ödüyorlar. Bunlar, on yıllardır sübvansiyonlarla desteklenen fosil yakıt tüketiminin birikmiş maliyetidir ve bu bedel, tam da o sübvansiyonların "korumayı vaat ettiği" yoksul ailelerin sırtına yüklenmektedir. IMF, 2024 yılı küresel fosil yakıt sübvansiyonlarını 7,4 trilyon dolar olarak öngörüyor. Sonuç çarpıcı: Fosil yakıt sektörü, sadece iklim hasarı ve hava kirliliğine bağlı ölümler nedeniyle yılda en az 9,3 trilyon dolar maliyete yol açıyor ve bu bedelin neredeyse hiçbirini kendisi ödemiyor.

Enflasyon, deflasyon, stagflasyon derken şimdi savaş kaynaklı enflasyon anlamına gelen yeni bir enflasyon türü çıkmış. "Dünyada savaş kaynaklı, arz yönlü, kalıcı olma riski taşıyan bir enflasyon dalgası var" diyorlar. Diğer enflasyon türlerinden daha tehlikeliymiş. "2026'nın ilk çeyreğinde ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azaldı, ithalat ise yüzde 4,7 arttı. Türkiye'nin dış ticaret hedefleri için enflasyonla kur arasındaki korelasyon giderek açıldı. Sadece yılın ilk çeyreğinde dahi kur ile enflasyon arasındaki makasın yüzde 7'ye yaklaşması, ihracatçımızın rekabet gücünü aşındırıyor. Tüketici ve üretici enflasyonunun ortalaması yüzde 70'e ulaşırken, kurdaki artış yüzde 42 seviyesinde gerçekleşti. Böylece iki yılda kur ile enflasyon arasındaki fark 28 puan oldu. Kurun enflasyona paralel hareket etmemesi, zamanla yapısal bir rekabet gücü kaybına dönüşme riski taşıyor. Bu sürecin önüne geçmek zorundayız". ** İş dünyasının temsilcisi, ekonomi yöneticilerinden beklentisini de şöyle açıklıyor; "Bundan sonraki süreçte enflasyonla kur arasındaki korelasyonun paralel gitmesi, hatta bir miktar kur lehine bir sürecin devreye girmesinin, Türkiye'nin rekabetçiliği açısından elzem hale geldiğini düşünüyoruz. Sürdürülebilir bir ihracat büyümesi için enflasyonun kalıcı olarak dizginlenmesinin yanında Türk Lirasının gerçekçi bir seviyede seyretmesi son derece önemli. Katma değerli ürünlere geçişin hız kazanması adına da bunun gerekli olduğuna inanıyoruz." ** Küresel ekonomideki olumsuzluklar ve sınırımıza doğru yayılan savaş tehditlerine rağmen iş dünyası temsilcileri umutlu. "Türkiye'nin hep dikkat çektiğimiz potansiyeli, bugün çok daha yüksek bir gerçekleşme şansına sahip: Avrupa'nın tedarikini daha yakın ve güvenilir coğrafyalara kaydırma eğilimi, Türkiye'yi doğal bir üretim üssü adayı haline getiriyor. Gümrük Birliği entegrasyonu, Türkiye'nin 'Made in EU' düzenlemesine dahil edilmesi, gelişmiş sanayi altyapısı ve tedarik avantajı, Türkiye'yi Avrupa için stratejik bir üretim ortağı konumuna taşıyor." ** Dünyada ücretli kesim küresel sermayenin hırsı yüzünden enflasyonun her türüne alışık zaten.

Tabiatın bütün canlı cansız varlıkları gibi kargalar da ders almasını bilenlere iyi bir öğretmendir. Bu kendi kendine tedavi yöntemini sadece annesi eczacı babası tıp fakültesi mezunu olan ve İstanbul'da yaşayan kargalar bilmez. * Mesela Üsküdar'da Recep Kaplan Resim Atölyesi'nin pencere kenarında Recep Hocanın beslediği bir kargası var. Oranın resim atölyesi olduğunu Recep'in de Resim hocası olduğunu sadece dedesi ressam olan kargalar bilmez, resim eğitimi almamış taşrada yaşayan kargalar da birkaç kez buraya uğrasalar bilirler. * İslam'da karga, Kur'an-ı Kerim'de (Mâide Suresi 31. ayet) Kabil'in, kardeşi Habil'in cesedini nasıl gömeceğini öğrenmesi için Allah'ın gönderdiği örnek hayvan olarak geçer ve ders verici/rehber rolüyle bilinir. Karga, insanın cahilliğine karşı Allah'ın bir uyarısı ve insana rehberlik eden bir araç olarak tasvir edilir. İslam geleneğinde karga, Kabil"in cehaletine karşı bir örnek olarak sunulması nedeniyle, insanlığın medeniyet yolunda attığı ilk adımlardan biri olan gömme eyleminin rehberi olarak kabul edilir. * Kargalar doğada 15-20 yıl yaşarlar. En uzun karga ömrü ise 40 yıldır. Esaret altında ses taklidi yapmakta daha çok yeteneklidir. Doğada bulunan her şeyi yiyebilir. Çöp, böcek, sinek gibi birçok canlıyı yiyerek beslenebilir. Kargaların bir çeşidi olan leş kargaları sadece leşleri yer. "Kılavuzu karga olanın burnu pislikten çıkmaz" sözü leş kargaları örneği verilerek söylenmiş bir sözdür. Bu söz, 120 ayrı çeşidi olan ve birçoğunun sebze meyve ve böcekle beslendiği diğer kargaları bağlamaz. Çoğu kültürde kargalar hala kutsaldır.

"Bakabileceğin kadar çocuk doğur" diyen küresel sermayenin yerli ve yabancı temsilcileri ülkede çocuk sayısını düşürmeyi başardı ama biz her aile başına ortalama 1.5'e düşen çocuklarımızı korumayı başaramadık. ** TÜİK'in 2025 yılı istatistiklerine göre, Türkiye'de çocuk nüfus oranı 1970'te %48,5 seviyesindeyken, 2025'te yarı yarıya azalarak %24,8'e geriledi. Bu düşüşle çocuk nüfus oranı Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine ulaşırken, toplam doğurganlık hızı 17 yıl aradan sonra 2 çocuk altına düştü. Çocuk Nüfusu: 2025 yıl sonu itibarıyla çocuk nüfusu 21 milyon 375 bin 930 olarak belirlendi. Doğurganlık Hızı: Toplam doğurganlık hızı 2,10'un altına düşerek nüfusun kendini yenileme seviyesinin altına geriledi. 2023 yılında küresel olarak toplam doğurganlık oranı kadın başına 2,3 çocuktu. Örneğin, Hindistan'da toplam doğurganlık oranları 1970'lerden bu yana kadın başına 5 doğumdan 2 doğuma düştü. Güney Kore'de özellikle hızlı bir düşüş yaşandı: 1950'lerde kadın başına yaklaşık 6 doğum olan toplam doğurganlık oranı, 2023'te 1'in altına düştü. 2023 yılında toplam doğurganlık oranı, çoğu ülkede kadın başına 3 ila 7 doğum arasında değişen toplam doğurganlık oranıyla Afrika ve Orta Asya ülkelerinde en yüksek, çoğu ülkede 1'in altında değişen toplam doğurganlık oranıyla ise Doğu Asya ülkelerinde en düşük seviyedeydi. ** Küresel sermayenin gizli sahipleri çocuklara çok önem verdiğini söyleyerek " anne babalara çocuklara yatırım yapın " çağrısını her ortamda dile getirir.

Okul müdürü öğretmeni, öğretmen veliyi, veli öğretmeni, çocuk da bir üstünü. Evde de aynı durum geçerlidir; Baba ve anne birbirlerini, çocuk da ikisinden birini. Kusur arama alışkanlığı sonradan edinildi. ** Ezik toplumlarda herkes suçu başkasına atar. Mesela 50-60 yıl önce "büyüklere saygı küçüklere sevgi" ölçüsü büyüklerin lehine küçüklerine aleyhine işliyordu. ** Beden ve ruh sağlığı içinde geçerli bu durum. ** " Dostlarınızı seçerken şahsiyetine bakın, ideolojisine değil. İdeolojiler değişebilir ama şahsiyet baki kalır." diyor Bilge Kral lakaplı Aliya İzzetbegoviç. ** Felsefe profesörü İoanna Kuçuradi de benzer şeyler söylüyor; "Fikirler saygı konusu değildir. İnsanlar saygı konusudur. Fikirler değerlendirme konusudur." Yani "Ben senin fikirlerine saygı duyuyorum" sözü saçma sapan bir cümledir diyor profesörümüz. İoanna Kuçuradi'ye göre çocuk eğitimi, ezberci ve itaat odaklı değil, sorgulayan, etik değerleri (dürüstlük, adalet, güven) içselleştiren ve " insanlaşma " sürecini destekleyen bir felsefe eğitimine dayanmalıdır. ** Endülüslü alim şair ve filozof Muhyiddin İbn Arabi gibi bakmak ve yaşamak lazım; "Kendi inancınızda, farklı inançları yok sayacak derecede kaybolmayın. Böyle yaparsanız varlığın gerçek güzelliğini göremezsiniz".

En şeytan akıllısı İngiltere bile rest çekti ABD'ye; "Bu savaşta senin yanında değiliz" dedi. "İran halkını özgürleştireceğiz" diyerek İran'da kız çocuklarının okulunu bombalayarak 160 çocuğu öldürdüklerinde ABD ve İsrail'in çıldırdığını peşinden giden Avrupa ülkeleri de anladı. "Sizi koruyacağım" deyip paralarını aldığı Arap ülkeleri bile Trump'a güvenmiyorlar. * Çinli araştırmacılar, kuantum bilgisayarı Jiuzhang 3.0 ile hesaplama dünyasında yeni bir "üstünlük" dönemini başlattı. Artık teorik bir fizik deneyi olmaktan çıkan "süperpozisyon" ve "dolanıklık" ilkeleri, siber güvenlikten ilaç geliştirmeye kadar pek çok alanda kullanılmaya başlandı. * ABD dünyanın en borçlu ülkesi. Nisan 2024 itibarıyla, ABD borcunun en büyük kısmına sahip beş ülke sırasıyla şunlar; Japonya (1,1 trilyon dolar), Çin (749,0 milyar dolar), Birleşik Krallık (690,2 milyar dolar), Lüksemburg (373,5 milyar dolar) ve Kanada'dır (328,7 milyar dolar). Çin"in ABD ile ticaret hacmi 570 milyar dolar ve bunun 180-200 milyar doları Çin lehine fazla. Ticaret fazlası 6 milyar dolar.