Trump'ı Öfkelendiren Hamle! 'Oval Ofis'te Neler Konuşuldu? Ateşkesi Bitiren Olayın Perde Arkası...

İLK UYARI PAZAR GÜNÜ GELMİŞTİ: "TEHLİKEDESİNİZ!" Aslında krizin ilk işareti pazar günü yaşandı. Yine aynı haberde yer alan bilgilerde donanma kaynaklarına göre bu yöntemle 125'ten fazla gemi boğazdan güvenli şekilde geçirildi. Salı günü de Hürmüz Boğazı'nın orta kesiminden geçmeye çalışan Avrupa şirketlerine ait dört tankere, Devrim Muhafızları tarafından saldırıya uğrayabilecekleri yönünde uyarı yapıldığı ve gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kaldıkları bildirildi. Sonrasında da zaten Trump, Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamada ateşkes sürecinin sona erdiğini açık ifadelerle dile getirdi: "Bence bu iş bitti. Onlarla uğraşmak istemiyorum. Onlar yalancı, hilebaz ve hasta insanlar." TRUMP'IN ÖFKESİNİN NEDENİ ZAMANLAMA: BARIŞ ANLAŞMASININ TEMELLERİ SARSILDI Yetkililere göre Trump'ın en çok tepki gösterdiği konu saldırıların zamanlaması oldu. Ancak Trump, Ankara'da yaptığı açıklamada, "Bunun yerine gemilere roket atmaya başladılar" diyerek İran'ın diplomatik süreci kötüye kullandığını savundu. Vance, "Anlaşma çok basit. Eğer gemilere ateş ederlerse onları yerle bir edeceğiz" ifadelerini kullandı. Mutabakatın uzun vadeli dayanıklılığı konusunda şüphelerin bulunduğunu belirten Dr. Vural, "Geçtiğimiz ay imzalanan mutabakat, maddeleri üzerinden konuşulduğunda en fazla ne kadar süre hayatta kalabileceği ciddi şekilde tartışılıyordu. 60 gün sonrasında daha iyi bir seviyeye gelip gelmeyeceği konusunda hep şüpheler vardı. Özellikle İran'ın kazanımlarının fazla olduğu noktasında tartışılan bu mutabakatın, birçok risk nedeniyle kalıcı bir ateşkes ya da barışla taçlanmama ihtimali çok yüksekti" dedi. Zaten İran kamuoyunda savaşın sona ermediği yönünde bir algı bulunduğunu da savunan Dr. Vural, "İran toplumu savaşın henüz bitmediği noktasında hemfikir. Çünkü ABD'nin İran'da stratejik ve siyasi hedeflerine ulaşamadığı net. Özellikle Hürmüz'de aylarca kilitlenip İran'ı yenememesi önemli bir gerçeklik. Öte yandan ABD cephesinden pek çok isim de bu anlaşmada ABD'nin bir kazanımı olmadığını dile getirmişti" ifadelerini kullandı. Ancak savaş dönemlerinde diplomasi kanallarının tamamen kapanmadığını da vurgulayan Dr. Vural, şöyle devam etti: "Savaşlarda tarafların zaman zaman diplomatik faaliyetlere ihtiyaç duyduğu bir gerçeklik. Çatışmalar sürerken bile müzakere yolları açık tutulmak zorunda. Ayrıca ABD'deki siyasi takvim de önemli. Seçimlere az bir süre kaldı. Ancak şunun altını çizmekte fayda var: Bu bir anlamda 'varmış gibi görünen' bir anlaşmaydı. Geniş çaplı bir savaşa dönüşme riskini geçen aydan beri taşıyordu. Şimdi İran'da can kayıplarının da olduğu saldırılar gerçekleşti. Ama diplomatik kanalların hiçbir zaman kapanma lüksü yok. İran açısından bu zaten hiçbir zaman mümkün değil." "YAŞANAN GELİŞMELERİN ARKA PLANINDA FARKLI AKTÖRLER VAR" Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albayı Coşkun Başbuğ da diplomatik kanalların hâlâ açık olduğunu belirterek yaşanan gelişmelerin arka planında farklı aktörlerin etkili olabileceğini savundu. Başbuğ, sürecin İsrail kaynaklı bir hamleyle sabote edilmeye çalışıldığı görüşünü dile getirerek, "Bunun İsrail'in oyunu olduğunu düşünüyorum. İsrail, ABD'yi Türkiye'ye karşı uçakta durduramadı. Trump da İsrail'i giderek daha fazla dışladı. Netanyahu yönetimi İran'daki kollarını harekete geçirdi. Ateşkesi bozmaya çalışıyor, ABD'yi buradan dizayn etmeye çalışıyor" ifadelerini kullandı. Başbuğ, "Trump aslında bu oyunu görüyor. Saldırılardan sonra büyük ihtimalle tansiyon düşer. 'Biz gerekeni yaptık, bundan sonra karar İran'da' şeklinde açıklamalar gelir. Eğer İran karşılık vermeye devam ederse daha ağır karşılık veririz mesajı verilir. Ancak sonrasında süreç yeniden ateşkese doğru yönlenir" diye konuştu. Dr. Hazar Vural, "Bu durum piyasaları da dalgalandıracak, ki bu olmaya da başladı. Hem petrol hem de küresel etki yaratacak enerji ve diğer piyasalar olumsuz anlamda etkilenecektir. Özellikle karşılıklı misillemeler bölgedeki ülkeler açısından yeni güvenlik riskleri oluşturuyor. Kuveyt ve Bahreyn gibi Körfez Arap devletlerinin de hızlı şekilde hedef alınması, bu ülkelerin güvenliği açısından riskli" ifadelerini kullandı. Vural, "Trump'ın bu savaşı başlatırken sürecin İran'ın stratejik hamlesiyle Hürmüz'de düğümlenmesi, Hürmüz'ün savaşın simgesi haline gelmesi dikkat çekici. İran'ın yine aynı kartı kullanarak Hürmüz'ü öne çıkarıyor. Körfez ülkeleri uzun süre bu güvensiz ortama dayanamayacağı için ABD üzerinde hem bölgesel hem küresel bir baskı oluşturmayı amaçlıyor" şeklinde konuştu. Coşkun Başbuğ, anlaşmada bazı kritik detayların yer almadığını ancak buna rağmen sürecin devam ettirilme ihtimalinin bulunduğunu savundu: "Evet, anlaşmada önemli detaylar yoktu. Normalde bu kadar detayın olması gerekirdi. Ancak yine de anlaşma kötü sayılmaz. Süreci bozan, İran'ın içindeki ve İsrail ile iş birliğinde olan paralel kanadı. Bir bahaneye ihtiyaç vardı. Onlar da bu noktadan yürümek istedi. Anlaşma yine de bir şekilde devam ettirilecek gibi duruyor. Sorun İran'ın içindeki İsrail'e çalışan yapıda…" Dr. Hazar Vural ise İran'ın yalnızca mevcut çatışmanın sona ermesini değil, gelecekte benzer bir saldırının yaşanmasını engelleyecek uluslararası bir güvence arayışında olduğunu söyledi: "İran burada kendisine bir daha savaş açılmama garantisi içeren uluslararası bir mekanizma ya da yapı arayışında. Mevcut sistem hâlâ Birleşmiş Milletler (BM) merkezli. Hatta İran bu son saldırıların ardından BM daimi temsilcisi üzerinden hızlı şekilde başvurdu ve yaşananları açıkça bir ihlal olarak nitelendirdi. Öte yandan sadece ABD ve İran'ın değil, Körfez ülkelerinin de sürece ilişkin beklentileri var. Bunun için taraflar arasındaki güvensizliğin aşılması ve net bir küresel iradenin ortaya konulması gerekiyor." Dr. Vural, olası bir güven mekanizmasının farklı ülkelerin katılımıyla oluşturulabileceğini belirterek, "İran ile ilişkileri iyi olan devletler bu sürece dahil olabilir. Rusya, Çin ve Türkiye'nin de bu noktada önemli çabaları olduğunu biliyoruz. Sonuçta küresel bir güven mekanizmasına ihtiyaç var" ifadelerini kullandı.