Zirve; ev sahibi Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan gibi risk iştahı yüksek, küresel başarı için hamle yapmaktan çekinmeyen bir liderin veya ABD Başkanı Donald Trump gibi sözünü asla sakınmayan liderlerin gölgesinde, ülkesinde veya uluslararası sahnede zor durumda bulunan devlet ve hükümet başkanlarını da ağırlayacak. Kuşkusuz Erdoğan ve Trump'ın yanına, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni veya Kanada Başbakanı Mark Carney'i de tereddütsüz ekleyebiliriz. Bir de Ankara zirvesine, ünlü halk ozanı Karacaoğlan'a ait olan "gövel ördek" sıfatıyla katılacak olanlar var. Gündemi belirleyecek olan liderler arasında kuşkusuz ABD Başkanı Donald Trump yer alıyor. Kanada Başbakanı Mark Carney de yine dikkat çekecek olan 'liderler' arasında. Kanada Başbakanı'nın, NATO içerisinde daha çok sistemin devamlılığını ve düşük riskli profili temsil eden önemli bir aktör olarak belleklerde yer etmesi bekleniyor. Bir başka önemli oyun kurucu ise ittifakın 'harbi' kadını olarak bilinen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni. Bu zirve kendisi için son NATO zirvesi olacakken, Macron'un Avrupa Birliği'nin "Stratejik Otonomisi" konusunda son dokuz yıldan bu yana sergilediği çabaların hepsi beyhude kaldı.

Zirvenin resmi gündemi dışında daha önemli bir gelişme var: NATO yalnızca Brüksel'deki bir sekretarya ve Mons'taki askeri karargâh yapısı olmaktan çıkıp bir platforma dönüşüyor. Amaç, farklı ülkelerin unsurlarını tek bir kuvvet gibi çalıştırabilmek Yarın Ankara'da başlayacak NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ittifak için yeni bir dönemin başlangıcı olacak. Zirvede ABD'nin, NATO müttefiklerine Washington Antlaşması'nın 5. maddesi kapsamındaki kolektif savunma taahhüdünü yeniden teyit etmesi bekleniyor. NATO da artık yavaş işleyen klasik modernizasyon yerine; birlikte çalışabilirlik, dijital entegrasyon ve "sistemlerin sistemi" anlayışını öne çıkarıyor. Bu yeni model NATO'yu sadece 5. maddeye dayalı bir savunma örgütü olmaktan çıkarıp bir güvenlik ekosistemine dönüştürüyor. Bu nedenle Ankara zirvesinde Körfez açılımı, Asya Pasifik boyutu ve savunma sanayii forumları çok önemli. Eski NATO "İçeride misiniz, dışarıda mı?" diye soruyordu. Yeni NATO ise daha çok şu soruyu soruyor: "Neye, hangi hızla ve hangi standartlarla bağlanabilirsiniz?" Ankara'da NATO Zirvesi için hummalı hazırlık sürüyor. Federasyon Başkanı Mehmet Yiğiner, "Türk misafirperverliğini göstermek için misafirlerimize su, lokum ve kolonya ikram edeceğiz" dedi.

Buzulların erimesi ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi veriler, IPCC'nin 6. Değerlendirme Raporu'nda (AR6) net bir şekilde ortaya konuyor. Örneğin Brüksel'de evlerde organik, plastik, kağıt ve diğer atıklar için en az 4-5 ayrı çöp torbası bulundurmak gerekiyor; bitki ve cam atıkları da cabası. "Avrupa'da bir daha asla savaş çıkmaz" yanılgısıyla savunma sanayisini neredeyse tasfiye etti; hem kamyon hem zırhlı araç üretebilecek çifte kullanımlı fabrikaları kapattı. Bütçeler ise sanayiyi dönüştürmek yerine, halkın hayatını kolaylaştırmayan aksine yeni bürokratik yükler getiren "çevreci" politikalara harcandı. Brüksel'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun Bağlantısallık Gündemi Platformu'nun üst düzey açılışında, "Karadeniz ve Güney Kafkasya'da Trans-Hazar Ulaştırma Koridoru'nun Gelecek Perspektifi" konulu toplantıda yaptığı konuşma, bu yeni hava için önemli bir işaret niteliğindeydi. Öte yandan DEİK'in AB nezdindeki temsilcisi Alperen Özdemir'in yılmayan girişimleri sayesinde, Brüksel'deki Avrupa Savunma ve Güvenlik Zirvesi'nde Türk savunma sanayii güçlü bir görünürlük kazandı. ASELSAN, Kale ve OTOKAR gibi şirketler, yalnızca ürünlerini değil, Türkiye'nin savunma teknolojilerindeki iddiasını da ortaya koydu. Yeter ki Avrupa tarafında dogmatik refleksler değil, karşılıklı çıkarı gözeten pragmatik bir yaklaşım öne çıksın.

Elbridge Colby'nin ABD Savunma Üniversitesi'nde yaptığı konuşma, Amerikan stratejisinin tek kutuplu üstünlük döneminden nükleer büyük güç rekabetine geçişini açık biçimde ortaya koymaktadır. Bu yeni dönemde ABD, artık "kesin zafer" veya karşı tarafın tamamen yenilgisi üzerine kurulu bir savaş anlayışını sürdüremez. Bu çerçevede Colby'nin stratejisinin merkezinde "denial defense" yer alır. Colby'nin yaklaşımı aynı zamanda Avrupa'ya dolaylı bir eleştiri içerir. Kamuoyunda durağanlık algısı hâkimken, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in, Güney Kıbrıs'ın AB dönem başkanlığını devretmesinin ardından yeni bir inisiyatif alması bekleniyor. 1 Temmuz itibarıyla Guterres'in taraflara çözüm odaklı öneriler sunabileceği konuşuluyor. Rum lider Nikos Hristodoulides'in Avrupa Komisyonu ile yürüttüğü temaslar da bu sürecin önemli bir parçası. AB'nin Kıbrıs özel temsilcisinin yakında açıklanması beklenirken, Alman diplomat Helga Schmid ismi Rumlar tarafından Türkiye'ye yakın bulunarak mesafeyle karşılanıyor. Diplomatik kaynaklara göre Guterres'in taraflara "gevşek federasyon" temelinde bir çerçeve sunması muhtemel. Takvim de çözüm açısından daralıyor: Guterres'in görev süresi 2027 başında sona ererken, Güney Kıbrıs'ta 2028 seçimleri yaklaşmakta.

Konvansiyonel tehditlerin yanı sıra hibrit riskler, siber saldırılar ve enerji güvenliği gibi başlıkların öne çıktığı bu yeni dönemi tarif eden Güler, Türkiye'nin aslında kendisini yalnızca bir cephe ülkesi değil, İttifak'ın "stratejik merkezi" olarak konumlandırdığını da gösterdi. Katkı sağlayan ilk beş ülke arasında yer alan Türkiye'nin, yüzde 5 savunma harcaması hedefini de hatırlatan Bakan Güler, bu konuda Ankara'nın çizdiği yol haritasında kararlı adımlarla ilerlediğinin vurgusunu yaptı. Bu açıklaması, kuşkusuz, bazı Avrupa ülkelerinin yüzde 2'lik katkı hedefini henüz yerine getiremiyor olmasının Wahsington ile Brüksel'deki NATO toplantısında yarattığı yankıları hatırlamamıza da vesile oldu. Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında ise Türkiye'nin "denge politikasınu" yeniden teyit eden Bakan Güler, hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne destek verilmesi hem de Rusya ile diyalog kanallarının açık tutulmasının önemine vurgu yaptı, Ankara'nın arabulucu rolünü sürdürme önemine de dikkat çekti. Zira Fransa ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki anlaşmaya yönelik "gayrimeşru" nitelemesi, Türkiye'nin bölgede oluşabilecek yeni güvenlik mimarilerine karşı net bir pozisyon aldığını da gösterdi.

Uzun bir aranın ardından ilk kez Nükleer Planlama Grubu ve Kuzey Atlantik Konseyi toplantılarına katılan ve sadece 2 saat kalan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, İran savaşı sırasında ABD'ye destek vermeyen Avrupalı müttefiklere yönelik sert ifadeleri şok etkisi yarattı. Hegseth, İran savaşıda kendilerine destek vermeyen Avrupalı müttefiklerin Washington tarafından "cezalandırılabileceğini" ifade ederek, bu ülkelerdeki askerî varlıklarını azaltabilecekleri mesajını verdi. Aynı şekilde, savunma harcamalarında GSYH'nin yüzde 3,5'lik hedefinden uzaklaşan veya bu hedefi tutturamayan ülkelere yönelik de adımlar atılacağını belirtti. Hegseth ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump ile NATO Genel Sekreteri'nin, "NATO 3.0" konsepti üzerinde çalıştıklarını söyledi. Bu kapsamda, "Kıtada caydırıcılık sağlayacak gerçek askerî kabiliyetlere sahip, Avrupa'nın konvansiyonel savunmasında öncü rol üstlenecek ve kararlı bir çizgi izleyen gerçek bir askerî ittifaka dönüşmemiz gerekiyor" diyen Hegseth, ABD'nin konvansiyonel kuvvetlerinin bir kısmını Avrupa kıtasından çekeceğini de hatırlattı.

NATO Genel Sekreteri, ABD'nin, Avrupalı müttefikler yeterli hazırlık seviyesine ulaşmadan konvansiyonel kabiliyetlerini geri çekmeyeceğini belirterek İttifak üyesi 1 milyar insana güvence vermeye çalışırken, en büyük sorunun "mühimmat üretimi" olduğuna dikkat çekti. Rutte, bu bağlamda Avrupa'nın önde gelen savunma sanayi şirketlerinin birlikte çalışması gerektiğini vurgularken, Türkiye'de savunma konusunda faaliyet gösteren yaklaşık 3 bin firma bulunduğunu hatırlattı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Atlantik'in iki yakası arasında "demokrasilerde görülen gerilimlerin" yaşanmasını doğal olarak nitelerken, görüş ayrılıklarının demokrasilerin bir parçası olduğunu ifade etti. Türkiye'yi temsilen toplantılara katılacak olan Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, sabah saatlerinde önce Nükleer Planlama Grubu toplantısına, ardından da savunma bakanları düzeyindeki NATO Kuzey Atlantik Konseyi toplantısına katılacak.

Fransa, Mayıs ve Haziran 2026'da yaşanan Lyhanna cinayetiyle yalnızca bir trajediye değil, aynı zamanda devlet kapasitesinin çöküşüne tanıklık ediyor. 11,5 yaşındaki Lyhanna, 29 Mayıs günü Fleurance kasabasında okulunun önünden gri bir araca bindirilerek kaçırıldı ve günler sonra cansız bedeni terk edilmiş bir siloda bulundu. 2017'den beri kolluk kuvvetlerinin 'radarında' olan, çocuklara yönelik cinsel suçlarla anılan bir kişinin yıllarca elini kolunu sallayarak dolaşabilmesi, artık "ihmal" kelimesiyle açıklanamayacak bir çöküştür. Macron ise bu ağır tablo karşısında klasik refleksine sarıldı: Sorumluluğu dağıtmak. 70 bin işleme alınmamış cinsel suç şikâyeti, 2,3 milyonluk toplam vaka yükü ve her yıl artan dosya sayısı… Buna rağmen Macron, enerjisini içerideki çöküşü onarmak yerine "stratejik otonomi" söylemi etrafında dış politika hamleleriyle harcamayı tercih ediyor. Gerçek şu ki, Fransa'nın ihtiyacı büyük jeopolitik iddialar değil, işleyen bir devlettir. "En même temps" siyaseti ise denge değil, belirsizlik üretmiştir.

Avrupa kıtası, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana tecrübe ettiği en kritik güvenlik kriziyle karşı karşıya kalabilir. Yıllarca süren bütçe kesintileri ve lojistik hantallık nedeniyle Avrupa, tek başına bir caydırıcılık üretemiyor. Bu yükselişin temelinde, devletin "vatandaşını koruma" görevindeki yapısal zafiyetler yatıyor. Aşırı sağ, bu kurumsal iflası kullanarak "mevcut sistemin suçluyu koruduğu" söylemi üzerinden otoriter devlet modelini tek kurtuluş yolu olarak kitlelere enjekte ediyor. Aşırı sağcı iş insani Pierre Edouard Stérin tarafından finanse edilen "Le Canon Français" gibi geleneksel ziyafetler, bir yandan kültürel mirası canlandırma amacı güderken diğer yandan dışlayıcı bir ideolojiyi teşvik etmekle suçlanarak modern Avrupa'daki derin görüş ayrılıklarını yansıtıyor. Sonuç olarak; merkez siyaset, halkın güvenlik kaygılarına "entelektüel kibirle" yaklaşmaya devam ettiği sürece, günü kurtarmaya yönelik kozmetik çözümler üretmeye çalıştığı ölçüde, aşırı sağın "tek gerçekçi alternatif" olarak algılanmasının önüne geçilemeyecektir.

ABD'nin Avrupa'daki kuvvet komutanı, Washington'un Avrupa'dan çekmeyi planladığı askeri unsurlar hakkında müttefikleri bilgilendirdi. Avrupa Müttefik Kuvvetler Başkomutanlığı'na yakın kaynaklara göre, ABD, Avrupa'nın güvenliği açısından nükleer kapasitesini tamamen koruyacak. NATO Kuvvet Modeli'ne yaptığı katkıları "uygun seviyeye indirme" yaklaşımı, Washington'un stratejik odağını Asya-Pasifik'e kaydırdığını açık biçimde ortaya koyuyor. KC-135 tipi yakıt ikmal uçaklarının sayısı 71'den yaklaşık 60'a düşürülecek, yeni nesil KC-46 uçakları ise NATO planlamasına dahil edilmeyecek. F-16 sayısının 99'dan 54'e, F-15'lerin ise 63'ten 36'ya indirilmesi hedefleniyor. MQ-9 tipi insansız hava araçlarının sayısı azaltılırken, P-8 deniz karakol uçakları 26'dan 15'e düşürülecek.

NATO üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, önümüzdeki ay Türkiye'nin başkenti Ankara'da iki günlüğüne bir araya geliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde yapılacak zirvede, dünya güvenliğini ilgilendiren "büyük" kararların alınması bekleniyor. Ama işin gerçeği şu: Mesele güvenlik olunca, geri kalan her şey hızla "teferruata" dönüşür. Nitekim Türkiye'nin Balkanlar'da "hâbis emelleri" olduğunu iddia edip sonra geri adım atan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de, Ankara'da o sözleri hatırlamayacak. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis için de tablo farklı değil. Her biri kendi hikâyesiyle Ankara'da sahneye çıkacak. ABD'nin Avrupa'nın konvansiyonel güvenliğindeki rolünü kademeli olarak azaltması, Avrupalı müttefikleri "artık taşın altına el koyma" noktasına getirdi. Liderler, güvenliğin o "gizli odasında" buluştuğunda, sonunda yine anlaşmayı başarıyor. Çünkü mesele net: 1 milyardan fazla NATO vatandaşının güvenliği, geri kalan tüm tartışmalardan daha ağır basıyor.

Söz konusu olan, Hristiyan Demokrat Birliği CDU saflarında şekillenen Merz'in parti içindeki otoritesini sorgulamaya başlayan çevrelerin liderlik mücadelesi. Merz'in ABD Başkanı Donald Trump konusunda sergilediği zikzaklı tutum ve aşırı yabancı düşmanı AfD'ye karşı kaybedilen mücadelelerden sonra "Acaba Merz beklenen lider mi?" sorusu dillendirilmeye başlandı. Bavyera eyaletinde de Başbakan Markus Söder parti içerisinde 'koalisyonun yükünü paylaşmaktan çok siyasi getirisini paylaşmayı tercih ediyor' şeklinde eleştirilere neden oluyor. Weber'in yakın siyasi müttefiklerinden Ilse Aigner'in adı da giderek daha sık duyuluyor. Bavyera siyasetinin deneyimli isimlerinden olan Aigner'in önümüzdeki dönemde ya Bavyera başbakanlığı ya da 2027 yılında boşalacak cumhurbaşkanlığı makamı için güçlü bir aday olarak öne çıkabileceği konuşuluyor. Parti içerisindeki birçok isim Wüst'ü Merz sonrası dönemin en güçlü aday olarak görüyor. Özellikle 9 eyalet teşkilatının başkanının desteği dikkat çekici. Sözcüsü Stephan Kornelius, parti içerisinde bir darbe hazırlığı bulunduğu yönündeki haberleri "asılsız spekülasyonlar" olarak nitelendirdi. Hatta basın temsilcileriyle yapılan görüşmelerde kullanılan "Wüste Spekulation" ifadesi dikkat çekiciydi.