Dünya enerji piyasalarının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda, ABD ile İran arasındaki gerilim sürerken, bir denge düzeninin sessizce işlediği ortaya çıktı. Bu çerçevede, ABD'nin doğrudan eskort sağlamadan ticari gemilerin geçiş güvenliğini artırdığı, İran'ın ise belirli koşullar altında geçişlere tamamen engel olmadığı ifade ediliyor. Bu nedenle kaptanlar ve mürettebat, İran kıyılarını izleyen ABD askerî unsurlarının sağladığı yönlendirme ve istihbarata güvenmek zorunda kalıyor. Fotoğraflar: AP, Alamy ABD'NİN HAVADAN KORUMA SAĞLADIĞI BİR GÜNEY HAT İŞLİYOR "Buradaki tablo, bir mutabakattan çok, iki tarafın maliyet hesabının kesiştiği fiili bir dengeye işaret ediyor" diyen İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, "Savaşın başından bu yana trafik hiçbir zaman tümüyle durmuş değil. Sahada fiilen iki ayrı geçiş rejimi oluştu. İran tarafından tespit edilmemek için ABD kanalını kullanan gemilerin çoğu, otomatik tanımlama sistemlerini kapatıyor; böylece Umman tarafında, ABD'nin havadan koruma sağladığı bir güney hattı işliyor" dedi. ABD ablukasına rağmen, son günlerde Hürmüz'den geçen gemilerin yaklaşık yarısı İran limanlarından yükleniyor. Clark'a göre ABD güçleri sadece rehberlik yapmakla kalmıyor, aynı zamanda boğaz çevresinde ortaya çıkabilecek tehditleri de sürekli olarak değerlendiriyor: "Hürmüz'e doğru ilerleyen küçük tekneler var mı? Füze fırlatma rampaları ortaya çıkıyor mu? Bir köyden Şahid tipi insansız hava araçları havalanıyor mu? ABD kuvvetleri esasen gemilerin önündeki tehditleri tespit eden bir algılama katmanı oluşturuyor. Bunu da başarılı bir şekilde yapıyor." Ayrıca uzmanlara göre bu sistem sayesinde gemiler doğrudan askerî eskort altında olmadan da belirli ölçüde koruma elde ediyor. Bryan Clark, tam kapsamlı bir askeri eskortun çok daha farklı bir operasyon anlamına geldiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: "Gerçek bir savunma eskortu, savaş gemilerinin bölgeye konuşlandırılmasını ve ticari gemiler için doğrudan koruma görevi yürütmesini gerektirir. ABD şu an için bu çizgiyi aşmak istemiyor." 'BU DAHA ÇOK MELEZ BİR MODEL' ABD'nin doğrudan askerî eskort vermek yerine istihbarat, gözetleme ve yönlendirme desteği sağlaması yeni bir deniz güvenliği doktrininin habercisi mi, yoksa mevcut koşullara özgü geçici bir çözüm mü? Bunun daha çok melez bir model olduğunu, hem tehdit ortamının dayattığı bir doktrin uyarlaması hem de koşullara özgü geçici bir çözüm niteliği taşıdığının altını çizen Oral Toğa, "ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, doğrudan eskort yapmadığını; gemilere danışmanlık sunduğunu ve trafiği radarlar ile dronlar üzerinden izleyerek güvenli geçişe yardımcı olduğunu vurguluyor. Erken ihbar görevi gören E-2D uçakları ve AEGIS komuta-kontrol sistemiyle donatılmış gemiler, boğazın dışından, mesafeli ama doğrudan bir koruma örtüsü oluşturuyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nde konuşlu 82'nci Hava İndirme Tümeni'ne bağlı AH-64 Apache helikopterleri ise gemilere havadan yönlendirme sağlıyor" dedi. "1980'lerin Earnest Will konvoy modelinden farklı olarak burada, gemilerin yanında muhrip bulundurmak yerine sensör eksenli bir koruma tercih ediliyor" diyen, önemli detaylar paylaştı: -- Çünkü ucuz dronlar, mayınlar ve gemisavar füzeleri, 33 kilometre genişliğindeki bir boğazda kıyıya yakın savaş gemileri bulundurmayı orantısız ölçüde riskli hâle getiriyor. Bryan Clark, helikopterlerin bu tür görevler için özel eğitim aldığını belirterek şunları söyledi: "Bu platformlar normalde tankları ve kara araçlarını tespit etmek için eğitiliyor. Ancak aynı sistemler teknelere ve insansız hava araçlarına karşı da etkili şekilde kullanılabiliyor." Helikopterlerin gerektiğinde insansız hava araçlarını düşürebilme kabiliyetine sahip olduğu da belirtiliyor. Uzmanlar, son dönemde ABD'nin İran bağlantılı unsurlara karşı gerçekleştirdiği bazı 'meşru müdafaa' operasyonlarının arkasında da bu durumun bulunabileceğini değerlendiriyor. APACHE HELİKOPTERLERİ KRİTİK GÖREVLER ÜSTLENİYOR "Operasyonların merkezinde Apache helikopterleri yer alıyor" diyen Oral Toğa, önemli bilgiler paylaştı: -- Direk üzerine yerleştirilen AN/APG-78 Longbow radarı ile elektro-optik ve kızılötesi sensörlerin birleşimi, çok sayıda teması hızla tespit edip sınıflandırma ve önceliklendirme imkânı veriyor; bu da küçük tek yönlü saldırı dronlarına ve hızlı hücumbotlara karşı helikopteri etkili bir avcı unsuruna dönüştürüyor. 4 Mayıs'ta Apache ve MH-60 Seahawk helikopterleri, ticari gemileri tehdit eden altı İran botunu imha etti. Ayrıca Japonya ve Güney Kore gibi Washington'un yakın müttefikleriyle bağlantılı ticari gemilere de öncelik tanınabileceği ifade ediliyor. Kısa vadede ciddi bir kesinti ve hızlanan bir çeşitlenme arayışı görüldüğünü söyleyen Oral Toğa, "Ancak boğazın yapısal merkezliğinin hızla aşınması beklenmez. Savaş öncesinde günlük geçiş 120 ile 140 bandındaydı; dolayısıyla yaklaşık 135 rakamı bu aralıkla tutarlı. Boğaz, dünyanın deniz yoluyla taşınan ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ini ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20'sini taşıyordu. Bugün trafik çok düşük seyrediyor ve ateşkesin tutması halinde dahi tavan tahmin günde 10 ile 15 geçiş olarak veriliyor" dedi. Hacmin kalıcı biçimde başka rotalara kaymasının güç olduğunu da vurgulayan Toğa, "Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fuceyre Hattı gibi mevcut baypas güzergâhları toplam hacmin yalnızca sınırlı bir bölümünü karşılayabiliyor. Krizler tarihsel olarak risk azaldıkça ortalamaya geri döner ve daha kalıcı etki marjinal düzeyde gerçekleşir. 2025 ve 2026 krizlerinin art arda gelmesi, yapısal risk primini yükseltiyor ve çok yıllı bir çeşitlenmeyi, ek boru hatlarını ve başta Çin ile Hindistan olmak üzere büyük alıcıların korunma davranışını teşvik ediyor" dedi ve ekledi: "Dolayısıyla Hürmüz'ün stratejik ağırlığında kesin bir kayıptan çok, yıllara yayılan kısmi ve kademeli bir göreli aşınma beklenebilir. Ayrıca büyük ithalatçıların boğazı açık tutma yönündeki güçlü çıkarı, bu geçiş noktasını kendiliğinden istikrara çeken bir unsur olarak kalıyor" şeklinde konuştu. İRAN KENDİ GÜVENLİ GEÇİŞ KORİDORUNU OLUŞTURDU Öte yandan Çin, Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerin İran ile doğrudan anlaşmalar yaparak farklı bir yöntem izlediği belirtiliyor. Bu yöntem sayesinde İran Devrim Muhafızları, boğazdan geçen gemileri görsel olarak doğrulama ve denetleme imkânı elde ediyor.

Olay hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre, Hürmüz Boğazı yakınlarında düşen AH-64 Apache helikopterindeki iki mürettebat üyesi kazadan sağ kurtulmayı başardı. ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ticari gemi trafiğine fiilen kapatmasına karşı yürüttüğü askeri operasyonlarda Apache helikopterlerinin yanı sıra MQ-9 Reaper insansız hava araçları ile F/A-18 ve F-35 savaş uçaklarını aktif olarak kullanıyor. İran, savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana yaklaşık 30 Reaper İHA'sını düşürmeyi başardı. ABD, İran'ın deniz ablukasına sert bir karşılık vererek 13 Nisan'da İran limanlarına yönelik kendi karşı ablukasını başlatmıştı. CENTCOM'un (ABD Merkez Komutanlığı) verdiği bilgilere göre, o tarihten bu yana İran'a giriş veya çıkış yapmak isteyen 134 ticari gemi Amerikan güçleri tarafından geri çevrildi.

Bu, 28 Şubat'tan bu yana bölgede kaybedilen ilk Apache helikopteri oldu. ABD Merkez Komutanlığı İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ticari trafiğe kapatma hamlesine karşı bölgede Apache helikopterleri ve insansız hava araçlarıyla askeri operasyonlar yürütüyor. Çatışmaların başladığı 28 Şubat tarihinden bu yana İran yaklaşık 30 Amerikan Reaper İHA'sını düşürdü. Ancak yaşanan bu son kaza operasyonlarda kaybedilen ilk Apache helikopteri olarak kayıtlara geçti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanlarına yönelik ABD ablukasını ihlal eden Palau bandralı "M/T Marivex" petrol tankerine Umman Körfezi açıklarında savaş uçağından ateşlenen hassas güdümlü mühimmatla müdahale edildiğini açıkladı. CENTCOM, 13 Nisan'da başlatılan abluka kapsamında bugüne kadar uyarılara uymayan 7 geminin etkisiz hale getirildiğini, talimatlara uyan 134 geminin yeniden yönlendirildiğini ve insani yardım taşıyan 42 geminin geçişine izin verildiğini açıkladı.

Serhat YILMAZ/KARASU(Sakarya),(DHA) SAKARYA'nın Karasu ilçesi Karadeniz açıklarkında 1 Mayıs'ta etkili olan fırtınada sürüklenerek karaya oturan 'Ninova' isimli kuru yük gemisindeki amonyum sülfat gübrenin tahliyesine başlandı. Yükün boşaltılmasının ardından geminin yüzdürülerek bulunduğu yerden kaldırılması planlanıyor. Karadeniz'de 1 Mayıs'ta meydana gelen fırtınada sürüklenen ve Karasu Sahili açıklarında karaya oturan 83 metre uzunluğundaki 'Ninova' isimli kuru yük gemisinde bulunan 8 mürettebat, ekiplerin çalışmasıyla kurtarılmıştı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanlarına yönelik ablukayı ihlal ettiği gerekçesiyle Palau bandıralı "M/T Marivex" adlı petrol tankerine Umman Körfezi açıklarında müdahale edildiğini açıkladı. Açıklamada, 13 Nisan'dan bu yana devam eden uygulama kapsamında, uyarılara uymayan toplam 7 geminin etkisiz hale getirildiği, yönlendirmelere uyan 134 geminin geçişine izin verildiği ve insani yardım taşıyan 42 geminin ise güvenli geçişinin sağlandığı kaydedildi.

ABD, İran, İsrail arasındaki çatışmalar devam ederken Hürmüz Boğazı'nda ABD'ye ait bir Apache helikopterinin düştüğü öğrenildi. ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ticari trafiğin büyük bölümüne fiilen kapatmasına karşı koymak amacıyla Merkez Komutanlığı'nın agresif çabalarının bir parçası olarak Apache helikopterlerinin yanı sıra silahlı MQ-9 Reaper insansız hava araçları ve F/A-18 ve F-35 saldırı uçaklarını da bölgede kullanıyor. İran, 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 30 insansız Reaper uçağını düşürdü ve birkaç ABD savaş uçağı düşman ve dost ateşi sonucu kaybedildi.

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, Umman Körfezi'nde "M/T Marivex" adlı tankerin, ABD güçlerinin uyarılarına ve yönlendirmelerine uymamasının ardından USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinden kalkan bir F/A-18 Super Hornet savaş uçağı tarafından hedef alındığı aktarıldı. ABD güçlerinin 13 Nisan'da başlattığı İran ablukası kapsamında 7 geminin hedef alındığı aktarılan açıklamada, uyarılara riayet eden 134 geminin rotasını değiştirdiği, insani yardım taşıyan 42 geminin ise geçişine izin verildiği bilgisi paylaşıldı.

SAKARYA'nın Karasu ilçesi Karadeniz açıklarkında 1 Mayıs'ta etkili olan fırtınada sürüklenerek karaya oturan 'Ninova' isimli kuru yük gemisindeki amonyum sülfat gübrenin tahliyesine başlandı. Yükün boşaltılmasının ardından geminin yüzdürülerek bulunduğu yerden kaldırılması planlanıyor. Karadeniz'de 1 Mayıs'ta meydana gelen fırtınada sürüklenen ve Karasu Sahili açıklarında karaya oturan 83 metre uzunluğundaki 'Ninova' isimli kuru yük gemisinde bulunan 8 mürettebat, ekiplerin çalışmasıyla kurtarılmıştı.

SAKARYA'nın Karasu ilçesi Karadeniz açıklarkında 1 Mayıs'ta etkili olan fırtınada sürüklenerek karaya oturan 'Ninova' isimli kuru yük gemisindeki amonyum sülfat gübrenin tahliyesine başlandı. Yükün boşaltılmasının ardından geminin yüzdürülerek bulunduğu yerden kaldırılması planlanıyor. Karadeniz'de 1 Mayıs'ta meydana gelen fırtınada sürüklenen ve Karasu Sahili açıklarında karaya oturan 83 metre uzunluğundaki 'Ninova' isimli kuru yük gemisinde bulunan 8 mürettebat, ekiplerin çalışmasıyla kurtarılmıştı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan'dan bu yana uyguladığı İran ablukasını ihlal ettiği gerekçesiyle Umman Körfezi'nde Palau bayraklı boş bir petrol tankerini savaş uçağıyla vurduğunu açıkladı. CENTCOM'un sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamaya göre, "M/T Marivex" adlı tanker, ABD güçlerinin uyarılarına uymamasının ardından USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinden kalkan bir F/A-18 Super Hornet savaş uçağı tarafından hedef alındı.

ABD Başkanı Donald Trump, New York'ta yapılan NBA final maçını izlemesinin ardından John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'nda basın mensuplarına yaptığı açıklamada "Pilotlar iyi. Evet, kimse yaralanmadı. Yarın bir rapor yayımlayacağız ama pilotlar iyi." diye konuştu.

ABD merkezli The New York Times (NYT) gazetesi, ABD ordusuna ait bir askeri taarruz helikopterinin dün Hürmüz Boğazı yakınlarında düştüğünü duyurdu. Konu hakkında bilgi sahibi 2 yetkiliye dayandırılan habere göre, helikopterde bulunan 2 mürettebatın güvenli bir şekilde kurtarıldığı aktarıldı.

Helikopterdeki 2 pilotun kurtarıldığını aktaran kaynaklar, hava aracının İran'ın ateş açması sonucu mu ya da teknik arıza nedeniyle mi düştüğünün bilinmediğini, olaya ilişkin soruşturma başlatıldığını kaydetti. ABD Başkanı Donald Trump, New York'ta yapılan NBA final maçını izlemesinin ardından John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'nda basın mensuplarına yaptığı açıklamada " Pilotlar iyi. Evet, kimse yaralanmadı. Yarın bir rapor yayımlayacağız ama pilotlar iyi " diye konuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, New York'ta yapılan NBA final maçını izlemesinin ardından John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'nda basın mensuplarına yaptığı açıklamada "Pilotlar iyi. Evet, kimse yaralanmadı. Yarın bir rapor yayımlayacağız ama pilotlar iyi." diye konuştu.

New York Times'ın aktardığına göre, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, İran'ın Hürmüz'deki deniz ablukasını kırmaya yönelik faaliyetleri kapsamında Apache helikopterlerinin yanı sıra savaş uçakları ve insansız hava araçlarını da kullanıyordu. Haberde, ABD'nin stratejik öneme sahip su yolunda küçük bot saldırılarını önlemek ve insansız hava araçlarını düşürmek amacıyla AH-64 Apache helikopterleriyle devriye faaliyetleri yürüttüğü belirtildi. Haberde ayrıca İran'ın aynı süreçte 30 MQ-9 Reaper tipi insansız hava aracını düşürdüğünü iddia ettiği aktarıldı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik ablukayı ihlal eden Palau bandralı "M/T Marivex" petrol tankerinin savaş uçağından ateşlenen hassas güdümlü mühimmatla vurulduğunu açıkladı. CENTCOM, 13 Nisan'da başlatılan abluka kapsamında bugüne kadar uyarılara uymayan 7 geminin etkisiz hale getirildiğini, talimatlara uyan 134 geminin yeniden yönlendirildiğini ve insani yardım taşıyan 42 geminin geçişine izin verildiğini açıkladı.

Sakarya'nın Karasu ilçesi Karadeniz açıklarkında 1 Mayıs'ta etkili olan fırtınada sürüklenerek karaya oturan 'Ninova' isimli kuru yük gemisindeki amonyum sülfat gübrenin tahliyesine başlandı. Karadeniz`de 1 Mayıs`ta meydana gelen fırtınada sürüklenen ve Karasu Sahili açıklarında karaya oturan 83 metre uzunluğundaki `Ninova` isimli kuru yük gemisinde bulunan 8 mürettebat, ekiplerin çalışmasıyla kurtarılmıştı.

HASSAS GÜDÜMLÜ MÜHİMMATLA VURULDU Makine dairesi ve dümen sisteminin hassas güdümlü mühimmatla hedef alındığı vurgulanan açıklamada tankerin hareket kabiliyetini kaybettiği ve İran'a gidişinin engellendiği belirtildi. ABD güçlerinin 13 Nisan'da başlattığı İran ablukası kapsamında 7 geminin hedef alındığı aktarılan açıklamada, uyarılara riayet eden 134 geminin rotasını değiştirdiği, insani yardım taşıyan 42 geminin ise geçişine izin verildiği bilgisi paylaşıldı.

Bölgede görev yapan USS Abraham Lincoln uçak gemisinden havalanan F/A-18 Super Hornet tipi savaş uçağı, tankerin seyrini engellemek amacıyla geminin dümen ve makine dairesini hedef alan hassas güdümlü mühimmatlar kullandı. CENTCOM, 13 Nisan tarihinden bu yana bölgede uygulanan deniz trafiği denetimlerinin kararlılıkla sürdüğünü vurguladı. ABD ordusu, abluka kurallarına riayet eden 134 geminin güvenli bir şekilde yeniden yönlendirildiğini, insani yardım taşıyan 42 geminin ise geçişine izin verildiğini kaydetti.

ABD ordusuna ait bir askeri taarruz helikopterinin dün Hürmüz Boğazı yakınlarında düştüğü aktarıldı. Konu hakkında bilgi sahibi 2 yetkiliye dayandırılan habere göre, helikopterde bulunan 2 mürettebatın güvenli bir şekilde kurtarıldığı aktarıldı.

ABD ordusuna ait bir askeri taarruz helikopterinin dün Hürmüz Boğazı yakınlarında düştüğü aktarıldı. Konu hakkında bilgi sahibi 2 yetkiliye dayandırılan habere göre, helikopterde bulunan 2 mürettebatın güvenli bir şekilde kurtarıldığı aktarıldı.

TRUMP: PİLOTLAR İYİ ABD Başkanı Donald Trump, New York'ta yapılan NBA final maçını izlemesinin ardından John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'nda basın mensuplarına yaptığı açıklamada "Pilotlar iyi. Evet, kimse yaralanmadı. Yarın bir rapor yayımlayacağız ama pilotlar iyi." diye konuştu. Helikopterdeki 2 pilotun kurtarıldığını aktaran kaynaklar, hava aracının İran'ın ateş açması sonucu mu ya da teknik arıza nedeniyle mi düştüğünün bilinmediğini, olaya ilişkin soruşturma başlatıldığını kaydetti.

Konu hakkında bilgi sahibi 2 yetkiliye dayandırılan habere göre, helikopterde bulunan 2 mürettebatın güvenli bir şekilde kurtarıldığı aktarıldı. "Apache" tipi helikopterin düşme nedeni henüz netlik kazanmazken, yetkililer helikopterin vurularak mı düşürüldüğü, teknik bir arıza mı yaşadığı yoksa başka bir nedenden dolayı mı kaza yaptığı konusunda henüz kesin bir bilginin bulunmadığını vurguladı.